سرنخ «بنده زرخرید» در جدول به یک واژه قدیمی و لغوی اشاره دارد؛ یعنی کسی که در نظامهای قدیمی بردهداری، بهعنوان برده یا غلام در مالکیت دیگری شمرده میشد. در جدولانه و جدولهای فارسی، پاسخ این سرنخ معمولاً بسیار کوتاه است.
پاسخ اصلی «بنده زرخرید در جدول» قن است. اگر تعداد خانهها با این جواب دوحرفی جور نشد، گزینههای جایگزین میتوانند عبد، برده، غلام، مملوک یا رقبه باشند.
در حل جدول، «قن» را اول امتحان کنید؛ چون دقیقاً برای بنده یا برده زرخرید به کار رفته و به دلیل دوحرفی بودن، برای طراحان جدول بسیار مناسب است. با این حال، اگر سرنخ شما خانههای بیشتری دارد، طراح ممکن است بهجای واژه کوتاه «قن»، یکی از مترادفهای آشناتر مثل برده، غلام یا مملوک را خواسته باشد.
قن یعنی چه؟
«قن» واژهای عربی و قدیمی است که در متون لغوی و فقهی برای برده یا بندهای به کار میرفت که در بردگی کامل و مالکیت شخص دیگری قرار داشت. این واژه در زبان روزمره امروز رایج نیست، اما در جدول کلمات متقاطع بهدلیل کوتاه بودن و معنای دقیق، زیاد استفاده میشود.
از نظر معنایی، «قن» به خانواده واژههایی مثل عبد، غلام، برده و مملوک نزدیک است. تفاوت آن در این است که کوتاهتر و تخصصیتر است. به همین دلیل اگر یک جدول فقط دو خانه برای سرنخ «بنده زرخرید» دارد، تقریباً بهترین پاسخ همان «قن» است.
جواب بر اساس تعداد خانهها
تفاوت قن، مملوک، غلام و برده
کوتاهترین و دقیقترین پاسخ جدولی برای بنده زرخرید. در متنهای قدیمی معنای حقوقی و لغوی مشخصی دارد.
به معنی کسی که در مالکیت دیگری است؛ در فارسی به معنی بنده، برده یا غلام هم به کار رفته است.
در کاربرد قدیمی، به معنی برده یا خدمتکار زرخرید آمده است. در کاربرد امروزیتر، گاهی معنای خدمتکار یا ارادتمند هم دارد.
واژه عمومی و روشن برای انسانی که آزادی نداشته و در مالکیت دیگری شمرده میشده است.
رقبه و عبد چه زمانی جواب میشوند؟
«عبد» واژهای شناختهشده برای بنده است و اگر جدول سه خانه داشته باشد، میتواند پاسخ مناسبی باشد. این واژه در متنهای دینی و ادبی بسیار رایج است و گاهی هم به معنی بنده خدا میآید. اما در سرنخ «بنده زرخرید»، اگر تعداد خانهها سه باشد، «عبد» از گزینههای قوی است.
«رقبه» در لغت به معنی گردن است، اما در کاربردهای فقهی و حقوقی قدیم، به معنای شخص برده یا بنده زرخرید هم آمده است. این واژه برای جدولهای سختتر مناسب است، چون نسبت به برده و غلام کمتر در گفتار روزمره شنیده میشود.
چطور از حروف متقاطع کمک بگیریم؟
اگر جواب دو خانه دارد و حرف اول آن «ق» است، پاسخ تقریباً حتماً «قن» خواهد بود. اگر سه خانه با «ع» آغاز میشود، «عبد» را بررسی کنید. اگر چهار خانه دارید و حرف دوم «ر» است، «برده» محتمل است. اگر چهار خانه با «غ» شروع میشود، «غلام» گزینه مهمتری است. برای پنج خانه، اگر با «م» شروع میشود، «مملوک» را امتحان کنید و اگر با «ر» شروع میشود، «رقبه» را بررسی کنید.
به شکل سرنخ هم دقت کنید. «بنده زرخرید» و «غلام زرخرید» معمولاً به قن نزدیکترند. «بنده» بهتنهایی میتواند عبد، غلام، برده یا مملوک باشد. «بنده درمخریده» یا «ملکشده» بیشتر به مملوک نزدیک میشود.
زرخرید یعنی چه؟
«زرخرید» از «زر» به معنی پول یا طلا و «خرید» ساخته شده است؛ یعنی خریداریشده با پول. در زبان قدیم، این واژه برای انسانهایی به کار میرفت که در نظام بردهداری خرید و فروش میشدند. امروزه چنین نظامی از نظر انسانی و حقوقی مردود است، اما واژههای تاریخی آن هنوز در لغتنامهها، شعرهای قدیمی و جدولهای کلمات دیده میشوند.
در جدول، هدف از آوردن چنین سرنخی بازشناسی یک واژه قدیمی است، نه تأیید مفهوم تاریخی آن. بنابراین باید آن را در سطح معنی لغوی و کاربرد جدولی بخوانید: بنده زرخرید یعنی برده، غلام، مملوک یا در پاسخ کوتاهتر، قن.
سرنخهای مشابه در جدول
این سرنخها ممکن است به همان خانواده پاسخها برسند:
- غلام زرخرید: قن، غلام، برده یا مملوک.
- بنده: عبد، غلام، برده، مملوک.
- برده: قن، عبد، غلام، مملوک.
- مملوک: بنده، برده، غلام.
- بنده درمخریده: مملوک یا قن.
- آزاد نبودن: برده، اسیر یا مملوک، بسته به تعداد خانهها.
اشتباههای رایج
گاهی حلکنندهها بلافاصله «برده» یا «غلام» را وارد میکنند، اما اگر تعداد خانهها فقط دو تا باشد، این پاسخها جا نمیشوند. در چنین حالتی باید سراغ واژه جدولیتر «قن» رفت. از طرف دیگر، اگر جدول پنج خانه دارد، «قن» کوتاه است و باید گزینههای «مملوک» یا «رقبه» را بررسی کرد.
اشتباه دیگر، یکی دانستن همه کاربردهای «بنده» است. «بنده» در فارسی امروز گاهی برای تواضع به معنی «من» به کار میرود و در متون دینی هم به معنی مخلوق خداست. اما در سرنخ «بنده زرخرید»، معنی مورد نظر برده یا غلام خریداریشده است.
برای «بنده زرخرید در جدول»، پاسخ اصلی و کوتاه قن است. اگر تعداد خانهها فرق داشت، عبد، برده، غلام، مملوک و رقبه را هم بررسی کنید.
راه سریع به خاطر سپردن
این سرنخ را با تعداد خانهها حفظ کنید: دو خانه یعنی قن، سه خانه یعنی عبد، چهار خانه یعنی برده یا غلام، پنج خانه یعنی مملوک یا رقبه. اگر جدولانه دقیقاً «بنده زرخرید» را پرسیده باشد، معمولاً همان پاسخ کوتاه قن را میخواهد.
پس جواب فوری و پرکاربرد را اینطور به یاد بسپارید: بنده زرخرید = قن.