پاسخ مستقیم «صنعتی است در شعر در جدول» معمولاً تناسب است. تناسب یکی از آرایهها یا صنایع ادبی است و به آوردن واژههای همخانواده معنایی و مرتبط در شعر گفته میشود.
اگر در جدول با سرنخ «صنعتی است در شعر» روبهرو شدهاید، پاسخ رایج و پنجحرفی آن تناسب است. این واژه در ادبیات فارسی به صنعتی اشاره دارد که در آن شاعر چند واژه همسنخ یا مرتبط را کنار هم میآورد تا پیوند معنایی، زیبایی و انسجام بیشتری در شعر ایجاد شود. نام دیگر و شناختهشدهتر این صنعت «مراعاتالنظیر» است.
چرا جواب «تناسب» است؟
در اصطلاح ادبی، تناسب یعنی آوردن چند واژه که از نظر معنا با هم پیوند دارند. برای نمونه، اگر در یک بیت واژههایی مانند گل، بلبل، بهار و باغ کنار هم بیایند، میان آنها تناسب معنایی وجود دارد. همین ویژگی باعث شده «تناسب» به عنوان یک صنعت شعری شناخته شود.
سرنخ «صنعتی است در شعر» از جنس تعریف کوتاه است. طراح جدول نام یک آرایه را نمیگوید، بلکه توضیح میدهد که با یک صنعت شعری روبهرو هستیم. در میان نامهای آرایهها، «تناسب» هم از نظر معنی و هم از نظر تعداد حروف، پاسخ مناسب این سرنخ است.
پاسخ کوتاه برای حل سریع
اگر جدول پنج خانه دارد و سرنخ «صنعتی است در شعر» است، پاسخ تناسب را بنویسید. اگر سرنخ طولانیتر باشد، نام کاملتر یعنی «مراعاتالنظیر» هم ممکن است مطرح شود.
تناسب همان مراعاتالنظیر است؟
در بسیاری از کتابها و توضیحات ادبی، تناسب با مراعاتالنظیر بسیار نزدیک دانسته میشود. مقصود از هر دو، آوردن واژههایی است که از یک حوزه معنایی هستند یا به نوعی با هم ارتباط دارند. این ارتباط میتواند میان اشیا، فصلها، عناصر طبیعت، ابزارها، رنگها، اعضای بدن یا هر مجموعه معنایی دیگر باشد.
نمونه ساده: واژههای «گل»، «بلبل»، «باغ» و «بهار» از یک فضای معنایی نزدیک میآیند. کنار هم آمدن آنها در شعر یا نثر، نمونهای ساده از تناسب یا مراعاتالنظیر است.
در جدول کلمات، معمولاً شکل کوتاهتر «تناسب» انتخاب میشود، چون پنج حرف دارد و بهراحتی در خانهها جا میگیرد. اما اگر سرنخ طولانیتر باشد و تعداد خانهها اجازه بدهد، ممکن است «مراعاتالنظیر» هم پاسخ باشد.
تفاوت تناسب با جناس، ایهام و تضاد
آرایههای ادبی نامهای زیادی دارند و همین باعث میشود حلکنندهها گاهی میان آنها اشتباه کنند. تناسب با جناس فرق دارد؛ جناس بر شباهت لفظی کلمات تکیه میکند، اما تناسب بر ارتباط معنایی آنها. تناسب با ایهام هم متفاوت است؛ ایهام یعنی یک واژه دو معنی داشته باشد. تضاد نیز آوردن واژههای مخالف است، نه واژههای همسنخ.
آوردن واژههای مرتبط و همحوزه در شعر؛ پاسخ اصلی این عنوان.
شباهت آوایی یا نوشتاری واژهها با معنی متفاوت؛ بیشتر بر لفظ تکیه دارد.
بهکارگیری واژهای با دو معنی که یکی نزدیک و یکی دورتر است.
آوردن واژههای مخالف یا متقابل مانند شب و روز، تلخ و شیرین.
آوردن شعر، مصراع یا سخن شاعر دیگر در متن یا شعر خود.
راهنمای انتخاب جواب درست
برای حل این سرنخ، ابتدا تعداد خانهها را ببینید. اگر پنج خانه است، تناسب را در اولویت بگذارید. اگر چهار خانه است، ممکن است طراح دنبال جناس یا تضاد باشد؛ اما اینها پاسخ دقیق عبارت «صنعتی است در شعر» نیستند مگر اینکه حروف تقاطعی آن را تایید کنند. اگر خانهها زیاد است، مراعاتالنظیر را هم بررسی کنید.
چرا تناسب در شعر مهم است؟
تناسب به شعر نظم معنایی میدهد. وقتی شاعر واژههایی از یک میدان معنایی را کنار هم میآورد، ذهن خواننده راحتتر فضا، تصویر و حس شعر را دنبال میکند. مثلاً آوردن واژههای دریا، موج، ساحل و کشتی یک فضای واحد میسازد. این پیوندها شعر را خوشآهنگتر و تصویرمندتر میکنند.
به همین دلیل تناسب فقط یک اصطلاح خشک ادبی نیست؛ ابزاری است برای ساختن تصویر و انسجام. در جدول نیز چون این نام ادبی کوتاه و شناختهشده است، به عنوان پاسخ سرنخهای مربوط به «صنعت شعری» زیاد دیده میشود.
نکته جدولی: اگر در سرنخ عبارت «صنعتی در شعر» یا «آرایهای در شعر» آمد و تعداد خانهها پنج تا بود، «تناسب» یکی از نخستین گزینههاست.
نمونه سرنخهای مشابه
سرنخهایی مانند «آرایه ادبی»، «صنعت شعری»، «مراعاتالنظیر»، «آوردن کلمات متناسب» یا «واژههای همسنخ در شعر» میتوانند به پاسخ تناسب برسند. اگر سرنخ دقیقتر باشد، ممکن است پاسخهای دیگری مثل جناس، ایهام، تلمیح یا تضاد مطرح شوند.
جمعبندی
جواب «صنعتی است در شعر در جدول» در حالت رایج تناسب است. این پاسخ پنجحرفی به آرایهای اشاره دارد که در آن واژههای مرتبط و همحوزه در شعر کنار هم میآیند. نام نزدیک و کاملتر آن مراعاتالنظیر است، اما در جدولها معمولاً شکل کوتاه «تناسب» به کار میرود.