سرنخ «عدسی مقعر» در جدول به یکی از اصطلاحات ساده فیزیک و نورشناسی اشاره دارد. عدسی مقعر پرتوهای نور را از هم دور می کند، بنابراین پاسخ رایج این سرنخ «واگرا» است.
پاسخ مستقیم عدسی مقعر در جدول: واگرا
جواب اصلی این سرنخ «واگرا» است؛ زیرا عدسی مقعر را عدسی واگرا هم می نامند و کار آن پراکنده کردن پرتوهای نور است.
در کتاب های علوم، عدسی ها معمولا به دو گروه همگرا و واگرا تقسیم می شوند. عدسی محدب همگراست و عدسی مقعر واگرا. همین زوج مفهومی در جدول ها زیاد استفاده می شود.
چرا جواب «واگرا» است؟
عدسی مقعر در مرکز نازک تر و در کناره ها ضخیم تر است. این شکل باعث می شود پرتوهای نور پس از عبور از عدسی از هم دور شوند. به همین دلیل به آن عدسی واگرا گفته می شود.
وقتی در جدول فقط نوشته می شود «عدسی مقعر»، هدف معمولا نام خاص عملکرد آن است؛ یعنی «واگرا». این پاسخ هم علمی است و هم در جدول های فارسی کاربرد فراوان دارد.
نکته سریع: اگر جواب پنج خانه دارد، «واگرا» را بنویسید. اگر سرنخ «عدسی محدب» بود، پاسخ مقابل آن یعنی «همگرا» را بررسی کنید.
معنی واگرا در جدول
واگرا یعنی دورشونده، پراکنده کننده و جدا شونده از یک مسیر مشترک. در بحث عدسی ها، واگرا به عدسی ای گفته می شود که پرتوهای نور را بعد از عبور از خود از هم دور می کند.
این واژه فقط در فیزیک نیست؛ در زبان عمومی هم برای جریان ها، دیدگاه ها یا مسیرهایی که از هم فاصله می گیرند به کار می رود. اما در عنوان فعلی، معنای علمی آن مد نظر است.
پاسخ اصلی برای عدسی مقعر.
پاسخ مربوط به عدسی محدب.
فرورفته؛ خود سرنخ است، نه پاسخ اصلی.
معنی فرورفته و گود؛ گاهی برای مقعر می آید، اما برای عدسی مقعر معمولا واگرا درست است.
روش حل سریع این سرنخ
واگرا یا همگرا؟
این دو واژه در جدول بسیار کنار هم می آیند. عدسی مقعر واگراست، چون نور را از هم دور می کند. عدسی محدب همگراست، چون پرتوهای نور را به هم نزدیک می کند.
برای حفظ کردن ساده، مقعر را با گود بودن و پخش شدن نور به یاد بسپارید. محدب را با برآمدگی و جمع شدن نور در یک نقطه به خاطر بسپارید.
یادآوری: در سرنخ های علمی جدول، یک واژه ظاهرا کوچک مثل مقعر یا محدب پاسخ را کاملا تغییر می دهد.
سرنخ های مشابه برای واگرا
واژه «واگرا» ممکن است با سرنخ هایی مانند «عدسی مقعر»، «پراکنده کننده نور»، «دورشونده»، «مقابل همگرا»، «عدسی پخش کننده پرتو» یا «غیر همگرا» در جدول بیاید.
در جدول های درسی و عمومی، طراحان از اصطلاحات علوم پایه زیاد استفاده می کنند. واگرا، همگرا، مقعر، محدب، کانون و پرتو از واژه های رایج همین حوزه اند.
اشتباه های رایج
اشتباه رایج این است که حل کننده برای «عدسی مقعر» پاسخ «همگرا» را بنویسد. همگرا مربوط به عدسی محدب است و برای سرنخ فعلی درست نیست.
اشتباه دیگر این است که «مقعر» را دوباره به عنوان جواب وارد کند. وقتی مقعر در خود سرنخ آمده، پاسخ باید ویژگی یا نام عملکردی آن باشد؛ یعنی واگرا.
کمک گرفتن از حروف تقاطعی
اگر پاسخ با «و» شروع می شود و در پایان «ا» دارد، «واگرا» بسیار محتمل است. وجود حرف «گ» در میانه نیز یکی از نشانه های خوب برای قطعی کردن پاسخ است.
اگر حروف تقاطعی پاسخ را به «همگرا» نزدیک کند، سرنخ را دوباره بخوانید؛ شاید در خانه های اطراف اشتباهی رخ داده باشد یا سرنخ اصلی «محدب» بوده باشد.
در سرنخ های مربوط به عدسی، همیشه جفت مقابل را به خاطر بسپارید: مقعر برابر با واگرا و محدب برابر با همگرا. همین قاعده بسیاری از جدول ها را سریع حل می کند.
کاربرد واگرا در فیزیک
در نورشناسی، عدسی واگرا تصویری کوچک تر و مجازی از جسم ایجاد می کند و در عینک های مخصوص برخی مشکلات بینایی کاربرد دارد. البته برای جدول، دانستن همین که مقعر واگراست کافی است.
واژه واگرا به دلیل ریشه روشن خود هم قابل فهم است: «وا» حس دور شدن و گسستن را می دهد و «گرا» جهت یا گرایش را نشان می دهد. بنابراین واگرا یعنی گرایش به دور شدن.
جمع بندی
برای سرنخ «عدسی مقعر در جدول»، پاسخ اصلی «واگرا» است. عدسی مقعر پرتوهای نور را از هم دور می کند و به همین دلیل عدسی واگرا نامیده می شود.
نتیجه نهایی: جواب «عدسی مقعر در جدول» برابر است با واگرا. اگر سرنخ «عدسی محدب» باشد، پاسخ مقابل یعنی «همگرا» را بررسی کنید.